Tachografy – bezpieczeństwo czy biurokracja?

Zagadnienia związane czasem pracy kierowców, mające kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa na drogach są od lat przedmiotem prac legislacyjnych w Europie. Pierwszą regulacją prawną normującą pracę kierowców była Konwencja AETR, która wprowadziła obowiązek montowania w pojazdach tachografów - urządzeń rejestrujących czas jazdy, postoje i prędkość. W Polsce obowiązek jazdy z włączonym tachografem i regulacje dotyczące pracy kierowcy wprowadzono dopiero na przełomie wieku w związku z planowanym przystąpieniem do UE.

Wraz z wprowadzonym prawem przewoźnicy napotkali nowe problemy administracyjne. Na firmy przewozowe nałożono obowiązek archiwizowania tarcz z tachografów oraz prowadzenie rejestru czasu pracy kierowców. Obowiązki te podobnie jak przestrzeganie norm czasu pracy były od początku bezwzględnie egzekwowane przez powołaną w tym celu Inspekcję Transportu Drogowego.

Jeszcze przed wejściem w życie nowego prawa w firmach z sektora IP podjęto prace nad oprogramowaniem do obsługi danych z tarcz tachografów. Jednym z pierwszych rozwiązań dostępnych na rynku europejskim był polski program ScanTacho umożliwiający wczytywanie za pośrednictwem skanera zapisów tarcz do systemu informatycznego ich analizę oraz elektroniczną archiwizację wraz z wymaganymi ewidencjami.

Prawdziwe problemy dla przewoźników zaczęły się w 2005 roku, kiedy wprowadzono do użytku tachografy cyfrowe, które zrewolucjonizowały sposób ewidencji czasu pracy kierowców. Niestety, dla przewoźników ten postęp oznaczał problemy biurokratyczne. Problem z początku dotyczył nielicznych firm dysponujących nowymi pojazdami, w miarę postępującej wymiany taboru staje się powszechny. Poprzednie rozwiązanie – tachografy analogowe rejestrowały przebieg pracy na papierowych tarczach, możliwa była więc wzrokowa kontrola zapisu, a archiwizacja i ewidencja była nieskomplikowana. Nowa, elektroniczna forma zapisu nakłada na przewoźników obowiązek okresowego poboru i archiwizacji plików danych z tachografów i kart kierowcy, które zastąpiły papierowe tarcze. Spełnienie tych wymagań jest niemożliwe bez dodatkowych urządzeń i specjalistycznego oprogramowania do przetwarzania i archiwizacji danych.

Ciekawym rozwiązaniem informatycznym wspomagającym pracę przewoźników jest kompleksowy DPK TachoSystem – oprogramowanie Tachoanalizer do poboru, analizy i archiwizacji danych z dowolnych tachografów z gamą urządzeń do poboru danych. Oferta sprzętu jest dopasowana do potrzeb każdej firmy, dla małych firm przeznaczone są urządzenia przenośne, dla większych najnowsze, robiące europejską karierę terminale automatycznie pobierające dane z kart kierowców, ich montaż jest możliwy w dowolnym miejscu, a przesył danych na serwer firmowy odbywa się za pomocą sieci internetowej lub GPRS.

Obowiązek używania tachografów zmniejszył liczbę wypadków drogowych, odbyło się to jednak kosztem większej biurokracji u przewoźników. Nie są oni bezradni, nowe rozwiązania informatyczne skutecznie wspierają ich pracę i umożliwiają wywiązanie się z dodatkowych obowiązków.

Zdaniem ekspertów

Tachografy cyfrowe to nie tylko poprawa bezpieczeństwa, to również źródło wielu cennych dla pracodawcy informacji. Posiadając w swoich pojazdach tachografy cyfrowe oraz dysponując specjalistycznymi urządzeniami do poboru danych i odpowiednim oprogramowaniem możemy nie tylko kontrolować czas pracy, ale również pozyskiwać wiele informacji o warunkach eksploatacji danego pojazdu, o umiejętnościach kierujących nim, jak i wykorzystywać te dane do efektywnego planowania nowych zadań przewozowych.

mgr inż. Marek Małacha
Prezes Zarządu PKS w Bielsku Białej SA


W branży transportu drogowego osób kluczowe znaczenie ma podejmowanie przez przewoźników działań systemowych ukierunkowanych na zwiększanie bezpieczeństwa w komunikacji. Przykładem dobrych praktyk jest wdrożony w ostrowieckim PKS system zapewnienia bezpieczeństwa w transporcie drogowym osób. Określiliśmy szczegółowo uprawnienia i odpowiedzialności pracowników zaangażowanych w proces usług przewozowych. Zidentyfikowaliśmy punkty krytyczne, w których może zaistnieć ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa. Zastosowanie profesjonalnych narzędzi informatycznych do analizy zapisów z tachografów pozwala nam skutecznie nadzorować organizację czasu pracy kierowców. Zapewnienie bezpieczeństwa jest jednym z procesów zarządczych wdrożonego w Spółce Systemu Zarządzania Jakością certyfikowanego na zgodność z normą ISO 9001:2008. Wnioski z audytów inspirują nas do podejmowania dalszych działań doskonalących. Jako sygnatariusz Europejskiej Karty BRD swoje autorskie rozwiązania chętnie prezentujemy na konferencjach i spotkaniach branżowych, dzieląc się z innymi przewoźnikami własnym doświadczeniem.

Stanisław Wodyński – Prezes Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Polskiej Izby Gospodarczej Transportu Samochodowego i Spedycji, Prezes Zarządu PKS w Ostrowcu Św. S.A.


W 2005 roku wprowadzono obowiązek montażu w nowych pojazdach tachografów cyfrowych i obowiązek pobierania i archiwizacji plików zapisanych w ich pamięci i na kartach kierowców. Ustawodawca zapomniał o zapewnieniu przewoźnikom możliwości realizacji tych wymogów. Elektroniczny zapis pracy pojazdu i kierowcy jest niedostępny bez urządzeń pobierających dane i oprogramowania do ich przetwarzania i przechowywania. Zapis ten jest niezwykle skomplikowany ze względu na konieczność zachowania integralności danych i zabezpieczenia przed ich edycją, dlatego skonstruowanie odpowiednich urządzeń i oprogramowania jest trudne. Na początku taka oferta była zawężona do rozwiązań przygotowanych przez producentów tachografów, były one drogie i niedopracowane. Przewoźnicy mieli poważny problem z administrowaniem danymi. Wdrożenie nowych rozwiązań takich jak DPK TachoSystem, uwzględniających potrzeby i możliwości finansowe przewoźników jest dobrym, nowoczesnym uzupełnieniem systemu informatycznego firm.

Dr inż. Piotr Kisielewski - Dyrektor DPK System

Źródło: Gazeta Wyborcza